Jeśli rozpoznajesz wierzyciela, dług i jego wysokość, przed podpisaniem ugody sprawdź trzy rzeczy. Ile zapłacisz łącznie? Czy wystarczy Ci na pierwszą wpłatę i każdą ratę? Co przewiduje ugoda, jeśli spóźnisz się ze spłatą? Poproś o odpowiedzi na piśmie i sprawdź, czy uzgodnienia znalazły się w wersji dokumentu do podpisu.

Jeśli nazwa firmy nic Ci nie mówi, kwota się nie zgadza albo sprawa dotyczy starego długu, zacznij od wyjaśnienia roszczenia. Poproś o numer i kopię umowy lub innego dokumentu, z którego wynika należność, historię rozliczeń i dokument potwierdzający, kto ma prawo żądać zapłaty. Z propozycją rat, podpisem lub wpłatą poczekaj do wyjaśnienia wątpliwości. Uznanie roszczenia może przerwać bieg przedawnienia. Znaczenie konkretnego pisma lub wpłaty zależy od treści i okoliczności sprawy.

Ugoda polega na wzajemnych ustępstwach. Załóżmy, że wierzyciel żąda całej kwoty od razu, a Ty proponujesz raty od przyszłego miesiąca. Uzgadniacie raty z pierwszą wpłatą jeszcze w tym miesiącu. Wierzyciel zgadza się poczekać na część pieniędzy, a Ty zgadzasz się zacząć spłatę wcześniej. Jeśli ugoda przewiduje też obniżkę długu, sprawdź jej kwotę i warunki.

Dziewięć pytań przed podpisaniem ugody

Połóż obok siebie projekt ugody i ostatnie rozliczenie. Przy każdym punkcie zaznacz odpowiedź w dokumencie. Jeśli jej brakuje, możesz zadać wierzycielowi pytanie podane poniżej.

  1. Kto proponuje ugodę? Odczytaj nazwę wierzyciela i dane osoby lub firmy, która działa w jego imieniu. Zapytaj: „Kto jest dziś wierzycielem i jaki dokument potwierdza uprawnienie osoby podpisującej ugodę?”
  2. Który dług obejmuje propozycja? Dopasuj numer umowy lub sprawy do swoich dokumentów. Przy kilku należnościach od tej samej firmy zapytaj: „Które umowy rozliczymy tą ugodą, a które będę nadal spłacać osobno?”
  3. Skąd wzięło się saldo? Odszukaj datę wyliczenia, kapitał, odsetki i poszczególne koszty. Porównaj je ze swoimi wpłatami. „Proszę o rozbicie kwoty na dzień sporządzenia oferty i wskazanie, jak rozliczono moją ostatnią wpłatę”.
  4. Ile i kiedy mam zapłacić? Zapisz pierwszą wpłatę, terminy i kwoty wszystkich rat, w tym ostatniej. Dodaj je do siebie. „Czy pierwsza wpłata wchodzi w liczbę podanych rat? Ile wyniesie suma wszystkich płatności, jeśli dotrzymam terminów?”
  5. Czy saldo będzie rosło? Sprawdź, co stanie się z odsetkami i opłatami w czasie spłaty. „Czy harmonogram obejmuje wszystkie koszty do ostatniej raty? Jeśli coś będzie doliczane, od jakiej kwoty, według jakiej zasady i za jaki okres?”
  6. Kiedy uzyskam obiecaną obniżkę? Znajdź kwotę, której wierzyciel ma przestać dochodzić, i warunek obniżki. „Czy obniżka obowiązuje od podpisania, czy dopiero po ostatniej terminowej wpłacie? Gdzie zapisano jej wysokość?”
  7. Co się stanie, gdy jedna rata wpłynie po terminie? Sprawdź, co dokument mówi o odsetkach, utracie obniżki i żądaniu pozostałej kwoty. „Czy mogę uzupełnić zaległość? Jak zmieni się wtedy kwota i termin kolejnej płatności?”
  8. Co z zabezpieczeniem? Jeśli dług zabezpiecza np. poręczenie lub hipoteka, sprawdź, co strony ustaliły na czas spłaty i po jej zakończeniu. „Które zabezpieczenie ma pozostać, do kiedy i jaki dokument otrzymam potrzebny do jego zwolnienia?”
  9. Jak potwierdzę zakończenie spłaty? Ustal sposób rozliczenia ostatniej wpłaty. „Kiedy i od kogo dostanę pisemne potwierdzenie, że należności objęte ugodą zostały rozliczone i nic z nich nie pozostało do zapłaty?”

Czy rata mieści się w budżecie? Przykład z kwotą 9 000 zł

Załóżmy, że saldo wynosi 9 000 zł. Wierzyciel proponuje 1 200 zł na początek, a potem 24 miesięczne raty po 325 zł. W tym fikcyjnym przykładzie podczas spłaty nie dochodzą żadne odsetki ani opłaty.

1 200 zł + 24 × 325 zł = 9 000 zł. Korzyścią jest rozłożenie płatności w czasie. Łącznie zapłacisz całe wskazane saldo.

Po opłaceniu mieszkania, jedzenia, dojazdów i innych obowiązkowych spłat zostaje Ci 250 zł miesięcznie. Do każdej raty brakuje więc 325 zł − 250 zł = 75 zł. Osobno sprawdź, skąd weźmiesz początkowe 1 200 zł i czy po tej wpłacie wystarczy Ci na najbliższe rachunki.

Przy takim budżecie możesz zapytać: „Czy możliwa jest niższa pierwsza wpłata i niższa rata miesięczna? Proszę o nowy harmonogram z łączną kwotą do zapłaty”. Zanim zaproponujesz własną kwotę, zostaw miejsce na wydatki, które pojawiają się tylko w niektórych miesiącach.

Jak ocenić propozycję, gdy masz kilku wierzycieli?

Rozpisz wszystkie płatności według dat w jednym miesiącu. Przy każdej zanotuj wierzyciela, numer umowy i ratę. Zaznacz, które dotychczasowe płatności zastępuje nowa ugoda. Pozostałe uwzględnij w budżecie w dotychczasowej wysokości, dopóki nie uzgodnisz innych warunków.

W przykładzie 250 zł zostaje już po odjęciu innych obowiązkowych spłat. Jeśli w swoim wyliczeniu widzisz podobną nadwyżkę, ale rata u drugiego wierzyciela jest jeszcze przed Tobą, masz do dyspozycji odpowiednio mniej. Sprawdź też dni wypłaty i rat. Pieniądze dostępne pod koniec miesiąca mogą nie wystarczyć na ratę płatną na jego początku.

Co ustalić, jeśli sprawę prowadzi już komornik?

Podpisanie prywatnej ugody samo nie zawiesza egzekucji ani nie zwalnia zajętego rachunku. Weź ostatnie pismo od komornika, sprawdź sygnaturę i oznaczenie kancelarii. Ustal z wierzycielem, czy zamierza wystąpić o zawieszenie egzekucji, czy o jej umorzenie w całości lub w części. Poproś o wskazanie, kiedy złoży wniosek, jakich czynności ma on dotyczyć i kiedy dostaniesz potwierdzenie jego złożenia.

Przy zawieszeniu sprawa pozostaje w toku. Na wniosek wierzyciela organ egzekucyjny zawiesza postępowanie, chyba że wniosek służy wyłącznie jego przedłużeniu. Przy umorzeniu postępowanie kończy się w zakresie wskazanym w rozstrzygnięciu. Umorzenie egzekucji i umorzenie długu to dwie osobne sprawy.

U komornika, podając sygnaturę, potwierdź wpływ wniosku, treść rozstrzygnięcia, stan poszczególnych zajęć i rozliczenie kosztów. Jeśli pracodawca nadal potrąca część wynagrodzenia, przed pierwszą wpłatą ustal też, jak potrącona kwota zostanie uwzględniona w saldzie. Więcej o zajęciach znajdziesz na stronie Co zrobić, gdy sprawę prowadzi komornik.

Jeśli równolegle dostajesz pismo z sądu, przeczytaj pouczenie i osobno sprawdź wskazany termin oraz wymaganą czynność. Na odpowiedź wierzyciela w sprawie rat możesz nadal czekać, gdy ten termin już upływa.

Co zrobić po sprawdzeniu propozycji?

Jeśli rozpoznajesz dług, znasz pełny koszt i masz środki na każdą płatność, możesz podjąć decyzję na podstawie pisemnych warunków. Gdy brakuje konkretu, poproś o poprawiony projekt z odpowiedzią wpisaną do dokumentu. Jeśli problemem jest wysokość raty, zaproponuj kwotę i dzień płatności, których możesz dotrzymać.

Jeśli co miesiąc brakuje na podstawowe wydatki mimo rozłożenia długu na raty, warto przyjrzeć się wszystkim zobowiązaniom razem. Dostępne możliwości opisujemy na stronie Metody oddłużania.

W PoSprawie możesz bezpłatnie omówić swoją sytuację i otrzymać pierwszą pisemną rekomendację. Jeśli potrzebujesz dalszej pomocy, dobieramy usługodawcę spośród podmiotów, z którymi współpracujemy. Poznasz jego nazwę i potwierdzisz przekazanie, zanim otrzyma on Twoje dane kontaktowe lub opis sprawy. Jeśli wybierzesz płatną usługę, umowę zawrzesz z usługodawcą i jemu zapłacisz. PoSprawie rozlicza się z usługodawcą.