Własne mieszkanie co do zasady wchodzi do masy upadłości niezależnie od metrażu i tego, czy ma hipotekę. Po jego sprzedaży dłużnik może otrzymać kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za 12–24 miesiące. Inaczej ocenia się najem, mieszkanie współmałżonka, majątek wspólny, udział we współwłasności i prawa spółdzielcze.
Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, kto jest właścicielem nieruchomości, kiedy i w jaki sposób została nabyta, czy należy do majątku wspólnego małżonków, czy jest obciążona hipoteką oraz czy toczy się spór dotyczący tego prawa. Metraż i fakt, że jest to jedyne miejsce zamieszkania, nie wyłączają lokalu z masy.
Krótka odpowiedź
Jeżeli mieszkanie lub dom należy do Ciebie, co do zasady wejdzie do masy upadłości i może zostać sprzedane przez syndyka — również wtedy, gdy jest niewielkie, nie ma hipoteki i mieszka w nim rodzina z dziećmi. W skład masy wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz majątek nabyty w toku postępowania, z ustawowymi wyjątkami.
Nie istnieją ustawowe limity 50 m² dla osoby samotnej, 80 m² dla rodziny ani próg 500 tysięcy złotych dla domu. Po sprzedaży lokalu sąd może na wniosek przyznać kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za 12–24 miesiące, biorąc pod uwagę między innymi liczbę osób na utrzymaniu, możliwości zarobkowe i cenę uzyskaną ze sprzedaży.
Ochrona potrzeb mieszkaniowych to nie ochrona własności. Prawo pozwala określić czas dalszego korzystania z lokalu, wydzielić kwotę na najem, wyjątkowo wyłączyć składnik ekonomicznie niezbywalny albo wstrzymać likwidację na potrzeby układu. Żaden z tych mechanizmów nie gwarantuje zachowania mieszkania.
Nie ma ochrony według metrażu
Zdanie „małe mieszkanie zwykle da się zachować” nie ma podstawy w Prawie upadłościowym. To, że lokal jest jedyny, ma 30 albo 40 m², służy rodzinie, znajduje się blisko szkoły dzieci albo jest dostosowany do potrzeb osoby chorej, nie powoduje automatycznego wyłączenia go z masy.
Potrzeby rodziny mają znaczenie przy ustalaniu okresu korzystania z lokalu, określaniu kwoty na najem po sprzedaży, ocenie propozycji układowych oraz przy wyjątkowej decyzji o wyłączeniu składnika lub wstrzymaniu likwidacji. Nie tworzą jednak prawa do zachowania własności.
Najpierw ustal tytuł prawny, a nie wartość
Zanim zapytasz „ile jest warte”, ustal, co dokładnie posiadasz i do jakiego majątku to należy.
- Rodzaj prawa. Odrębna własność lokalu, własność domu i działki, udział we współwłasności, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, spółdzielcze lokatorskie prawo, najem, użyczenie, dożywocie, służebność mieszkania albo prawo z umowy deweloperskiej. Określenie „mieszkanie spółdzielcze” nic nie rozstrzyga.
- Właściciel. Wyłącznie dłużnik, dłużnik i małżonek w majątku wspólnym, współwłaściciele w udziałach, wyłącznie małżonek, dziecko, rodzic, spółka albo spółdzielnia.
- Data i źródło nabycia. Przed małżeństwem, w czasie małżeństwa, w spadku, w darowiźnie, za środki z majątku osobistego, po ustanowieniu rozdzielności albo już po ogłoszeniu upadłości.
- Skuteczność rozdzielności. Umowna rozdzielność majątkowa jest skuteczna wobec masy zasadniczo wtedy, gdy umowę zawarto co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku. Rozdzielność orzeczona, rozwód albo separacja tuż przed wnioskiem wymagają osobnej analizy.
- Obciążenia w księdze wieczystej. Hipoteka bankowa i przymusowa, służebność, dożywocie, roszczenie o przeniesienie własności, ostrzeżenie o egzekucji, zajęcie, zabezpieczenie sporu.
- Spory. Sprawa frankowa, podział majątku, zniesienie współwłasności, ustalenie własności, uzgodnienie treści księgi wieczystej, skarga pauliańska, sprawa spadkowa, egzekucja.
Dopiero na tym tle liczy się realny wynik sprzedaży: nie „wartość rynkowa minus saldo kredytu”, ale możliwa cena w postępowaniu pomniejszona o koszty wyceny i sprzedaży, obciążenia z pierwszeństwem, zabezpieczoną wierzytelność, kwotę na potrzeby mieszkaniowe i koszty postępowania.
Mieszkanie bez hipoteki
To scenariusz odwrotny do popularnego przekonania. Jeżeli lokal należy wyłącznie do upadłego i nie jest obciążony hipoteką, co do zasady w całości wchodzi do masy. Brak kredytu niczego nie chroni — może wręcz oznaczać, że sprzedaż przyniesie więcej środków dla ogółu wierzycieli, bo cena nie jest w pierwszej kolejności przeznaczana na spłatę banku.
Takie mieszkanie może pozostać poza masą tylko w szczególnych sytuacjach: gdy okaże się, że prawo nie należy do upadłego, gdy zachodzi ustawowe wyłączenie, gdy składnika nie da się sprzedać, a jego utrzymywanie generuje koszty, gdy wierzyciele zgodzą się na wyłączenie albo gdy dojdzie do układu. Sędzia-komisarz może wyłączyć nieruchomość z masy, jeżeli nie można jej sprzedać zgodnie z ustawą, a dalsze utrzymywanie jej w masie jest dla wierzycieli niekorzystne ze względu na koszty. To wyjątek ekonomiczny, nie mechanizm ochrony małego lokalu.
Mieszkanie z kredytem hipotecznym
Hipoteka nie wyłącza nieruchomości z masy. Zmienia przede wszystkim sposób podziału ceny: wierzyciel zabezpieczony rzeczowo jest zaspokajany z sumy uzyskanej ze sprzedaży obciążonego składnika, według pierwszeństwa zabezpieczenia i po uwzględnieniu określonych kosztów.
Sprzedaż w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej i co do zasady prowadzi do wygaśnięcia hipoteki na sprzedawanej nieruchomości. Bank nie sprzedaje lokalu samodzielnie — robi to syndyk, a bank otrzymuje zaspokojenie z ceny w ustawowej kolejności.
Prosty rachunek „400 tysięcy minus 250 tysięcy daje 150 tysięcy wolnej wartości” to najwyżej wstępna intuicja. Realny szacunek wygląda inaczej:
- orientacyjna cena możliwa do uzyskania w postępowaniu
- minus koszty sprzedaży i likwidacji
- minus zaspokojenie wierzycieli zabezpieczonych według pierwszeństwa
- minus pozostałe kwoty rozliczane zgodnie z ustawą
- = możliwa nadwyżka dla pozostałych wierzycieli
Pamiętaj też, że saldo widoczne w bankowości internetowej nie musi być identyczne z wierzytelnością zgłoszoną w upadłości ani z najwyższą sumą zabezpieczenia wpisaną do księgi wieczystej.
Gdy kredyt jest wyższy niż wartość mieszkania
Brak dodatniej wartości netto nie usuwa nieruchomości z masy. Może ona zostać sprzedana w celu realizacji zabezpieczenia banku. Dopiero gdy sprzedaż jest niemożliwa albo ekonomicznie niekorzystna dla wierzycieli, można rozważać wyłączenie składnika na podstawie szczególnych przepisów.
Kwota na najem za 12–24 miesiące
To główny mechanizm ochronny — i nie jest to ani „równowartość mniejszego mieszkania”, ani żaden fundusz mieszkaniowy. Jeżeli sprzedano lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny wchodzący do masy, w którym zamieszkuje upadły, a zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych jego i osób na utrzymaniu jest konieczne, z ceny wydziela się kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy.
Kwota nie jest automatycznie równa 24 czynszom. Ustala ją sędzia-komisarz na wniosek upadłego, biorąc pod uwagę potrzeby mieszkaniowe, liczbę osób pozostających na utrzymaniu, możliwości zarobkowe, sumę uzyskaną ze sprzedaży i opinię syndyka. Na postanowienie przysługuje zażalenie, a gdy pozwalają na to środki masy, możliwe jest przyznanie zaliczki — również wtedy, gdy dłużnik opuścił lokal przed jego sprzedażą.
Czego ta kwota nie zapewnia: nie musi wystarczyć na zakup nowego mieszkania, nie jest przyznawana z urzędu w każdej sprawie, zależy od lokalnego rynku najmu i nie stanowi gwarantowanego wkładu własnego do przyszłego kredytu.
Ile czasu można mieszkać w lokalu po ogłoszeniu upadłości
Z dniem ogłoszenia upadłości dłużnik traci zarząd nad majątkiem wchodzącym do masy. Zakres i czas dalszego korzystania z mieszkania przez upadłego i osoby bliskie, które mieszkały tam w dniu ogłoszenia, określa sędzia-komisarz.
Nie jest więc prawdą ani to, że trzeba się wyprowadzić następnego dnia, ani to, że można mieszkać do końca postępowania. Okres korzystania z lokalu i kwota na późniejszy najem to dwie odrębne kwestie, rozstrzygane osobno.
Kredyt frankowy i proces przeciwko bankowi
To najbardziej złożony scenariusz i najgorsze miejsce na skróty. Kredyt CHF tworzy co najmniej cztery odrębne kwestie: wierzytelność banku zabezpieczoną hipoteką, możliwe roszczenie konsumenta wobec banku, spór o ważność umowy i rozliczenie świadczeń oraz los samej nieruchomości w masie.
Po ogłoszeniu upadłości postępowania dotyczące masy mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu — syndyk działa we własnym imieniu na rzecz upadłego. Trwający proces frankowy i roszczenia wobec banku trzeba więc przeanalizować jeszcze przed złożeniem wniosku, bo roszczenie wobec banku samo w sobie może być prawem majątkowym należącym do masy.
Ustawa frankowa z 29 maja 2026 roku. Została ogłoszona 23 lipca 2026 roku i wejdzie w życie 7 sierpnia 2026 roku. Jej szczególne przepisy nie mają zastosowania do roszczeń dochodzonych w postępowaniu upadłościowym ani restrukturyzacyjnym.
Nie da się też uczciwie powiedzieć, że „upadłość jest szybszą wersją pozwu”. Publikowane odsetki wygranych spraw frankowych bez wskazania roku, instancji, rodzaju rozstrzygnięcia i sposobu liczenia ugód nie są argumentem, na którym można oprzeć decyzję o losie mieszkania. Przed wnioskiem trzeba wspólnie ocenić etap sprawy, wartość roszczeń konsumenta, saldo rozliczeń, hipotekę, możliwe potrącenia i wpływ upadłości na reprezentację procesową.
Dom o dużej wartości
Próg 500 tysięcy złotych nie istnieje w przepisach. Dom za 450 tysięcy bez hipoteki może być dla wierzycieli cenniejszy niż dom za 900 tysięcy obciążony wysokim kredytem, służebnością i wymagający kosztownego remontu.
Im większa realna wartość możliwa do uzyskania dla wierzycieli, tym silniejsze ekonomiczne uzasadnienie sprzedaży. Decyduje jednak stan prawny, obciążenia, przewidywana cena i koszty likwidacji, a nie etykieta „willa” czy „nadmiarowy dom”.
Majątek wspólny małżonków
Jeżeli w chwili ogłoszenia upadłości małżonkowie pozostają we wspólności, majątek wspólny wchodzi do masy, a jego podział jest niedopuszczalny. Małżonek może zgłosić wierzytelność odpowiadającą jego udziałowi, ale nie oznacza to pozostawienia mu połowy mieszkania w naturze.
Intercyza podpisana tuż przed wnioskiem nie zabezpiecza lokalu: umowna rozdzielność zawarta mniej niż dwa lata przed złożeniem wniosku zasadniczo nie jest skuteczna wobec masy.
Mieszkanie należące wyłącznie do małżonka
Może pozostawać poza masą, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście stanowi jego majątek osobisty, a upadłemu nie przysługuje udział ani inne prawo majątkowe. Sprawdzić trzeba podstawę i datę nabycia, księgę wieczystą, ustrój majątkowy, źródło finansowania, nakłady z majątku wspólnego, wcześniejsze przeniesienia własności, skuteczność intercyzy oraz to, czy hipoteka nie zabezpiecza długu upadłego.
Nie przepisuj mieszkania na rodzinę przed wnioskiem. Nieodpłatne albo rażąco nieekwiwalentne rozporządzenie dokonane w ciągu roku przed wnioskiem może być bezskuteczne wobec masy, a odpłatne czynności z małżonkiem i osobami bliskimi z ostatnich sześciu miesięcy podlegają szczególnej kontroli.
Udział we współwłasności
Przy zwykłej współwłasności ułamkowej — połowa mieszkania z partnerem, jedna trzecia domu z rodzeństwem, udział w nieruchomości po rodzicach — do masy wchodzi udział dłużnika, a nie własność pozostałych współwłaścicieli.
Dalej możliwa jest sprzedaż samego udziału, próba zniesienia współwłasności, zakup udziału przez współwłaściciela albo spór o nakłady. Wycena musi uwzględniać ograniczoną zbywalność udziału. Nie myl tego z majątkiem wspólnym małżonków, gdzie do masy wchodzi cały majątek wspólny.
Spadek w trakcie postępowania
Jeżeli spadek otworzy się po ogłoszeniu upadłości, a upadły jest spadkobiercą, spadek wchodzi do masy i uważa się go za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Syndyk nie składa oświadczenia o przyjęciu, a odrzucenie spadku przez upadłego po ogłoszeniu jest bezskuteczne wobec masy. Ta sama zasada może dotyczyć spadku otwartego wcześniej, jeżeli termin na oświadczenie jeszcze nie upłynął.
Wyjątkiem jest wyłączenie spadku z masy, gdy zawiera prawa wątpliwe albo składniki trudno zbywalne i jego wejście do masy nie byłoby korzystne dla postępowania. Dopiero wtedy spadkobierca może złożyć oświadczenie, a termin biegnie od prawomocności postanowienia o wyłączeniu. Rada „szybko odrzuć spadek” jest więc po ogłoszeniu upadłości nieskuteczna.
Mieszkanie używane w działalności
Używanie jednego pokoju jako biura nie dzieli nieruchomości na część chronioną i likwidowaną. Jeżeli cała nieruchomość stanowi jeden przedmiot własności należący do upadłego, co do zasady jako całość wchodzi do masy.
Inaczej może być, gdy istnieją dwa prawnie wyodrębnione lokale, oddzielne księgi wieczyste, odrębne udziały, najem części użytkowej albo formalnie wydzielone prawo do lokalu użytkowego. Liczy się stan prawny, nie sposób użytkowania.
Mieszkanie wynajmowane
Lokal należący do wynajmującego nie jest majątkiem dłużnika i nie podlega sprzedaży w jego postępowaniu. To jednak nie znaczy, że upadłość jest dla najmu obojętna.
Sprawdzić trzeba bieżący czynsz, zaległości sprzed ogłoszenia, zobowiązania powstałe po nim, kaucję, czas obowiązywania umowy i możliwość jej wypowiedzenia, prawo do dodatku mieszkaniowego oraz to, czy dochód pozostawiony dłużnikowi pozwala utrzymać lokal. Prawo upadłościowe reguluje wpływ upadłości na umowy najmu, więc utrzymania konkretnej umowy nie da się z góry zagwarantować.
Prawa spółdzielcze: dwa różne światy
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest zbywalnym prawem majątkowym, może wejść do masy i zostać sprzedane; ustawa wprost uwzględnia je przy zaspokajaniu wierzytelności zabezpieczonych.
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne i nie można traktować go jak własności. Zbadać trzeba jednak wkład mieszkaniowy, zaległości wobec spółdzielni, status członkostwa, prawa małżonka i możliwość wygaśnięcia prawa. Zbiorcze zdanie o „mieszkaniu spółdzielczym” nie oznacza więc nic konkretnego.
Nieruchomość za granicą
Majątek nie przestaje być majątkiem dlatego, że leży poza Polską. Ujawnić trzeba mieszkanie, dom, działkę, udział, timeshare, udział w spółce posiadającej nieruchomość oraz dochód z najmu.
Dalszy przebieg zależy od państwa położenia, przepisów unijnych lub prawa międzynarodowego, uznania polskiego postępowania, lokalnych hipotek, podatków, kosztów sprzedaży i dokumentów własności. Zagraniczna nieruchomość nie jest poza zasięgiem syndyka.
Czy układ może pomóc zachować lokal
Jeżeli dochody pozwalają zaoferować wierzycielom więcej niż likwidacja albo rozłożyć spłaty w czasie, można analizować układ zamiast klasycznej upadłości likwidacyjnej. Wymaga to zdolności pokrycia kosztów, wykonalnych propozycji i poparcia wierzycieli.
Również po ogłoszeniu upadłości sędzia-komisarz może na wniosek upadłego zwołać zgromadzenie wierzycieli, jeżeli uprawdopodobniono osiągnięcie celów postępowania w drodze układu — i przy tym wstrzymać likwidację mieszkania lub domu. Wniosek złożony po zakończeniu likwidacji pozostawia się bez rozpoznania, a sam układ nie jest niczyim prawem: wierzyciele muszą go zaakceptować.
Przed wnioskiem warto też sprawdzić, czy realna jest restrukturyzacja kredytu, wydłużenie okresu spłaty, czasowa ulga, sprzedaż na wolnym rynku, refinansowanie albo ugoda z bankiem. Żadne z tych rozwiązań nie jest dostępne dla każdego.
Czego nie robić przed wnioskiem
- Nie przepisuj nieruchomości na bliskich. Czynność może zostać uznana za bezskuteczną wobec masy, a przy okazji obciąża ocenę Twojej rzetelności.
- Nie zawieraj intercyzy „na ostatnią chwilę”. Rozdzielność z ostatnich dwóch lat zasadniczo nie działa wobec masy.
- Nie licz na odrzucenie spadku po ogłoszeniu upadłości. Takie oświadczenie jest wobec masy bezskuteczne.
- Nie planuj odkupu przez rodzinę jako pewnej ścieżki. Osoba bliska może wziąć udział w sprzedaży na warunkach syndyka, ale nie ma prawa do preferencyjnej ceny, a dalsze zamieszkanie wymaga odrębnego tytułu. Czynności pozorne bywają kwestionowane.
- Nie opieraj decyzji na saldzie z aplikacji bankowej. Do rachunku potrzebne są wierzytelność zgłoszona w postępowaniu, obciążenia z pierwszeństwem i koszty likwidacji.
Tabela scenariuszy
| Sytuacja | Czy prawo może wejść do masy? | Co jest najważniejsze |
|---|---|---|
| Własne mieszkanie bez hipoteki | co do zasady tak | wartość sprzedaży i możliwość układu |
| Własne mieszkanie z hipoteką | tak | kolejność zaspokojenia i realna nadwyżka |
| Kredyt wyższy niż wartość lokalu | nadal może wejść | ekonomika sprzedaży i zabezpieczenie banku |
| Najem | lokal nie należy do dłużnika | bieżący czynsz, zaległości i los umowy |
| Spółdzielcze własnościowe prawo | co do zasady tak | wartość prawa i obciążenia |
| Spółdzielcze lokatorskie prawo | nie traktować jak własności | wkład mieszkaniowy i status wobec spółdzielni |
| Majątek wspólny małżonków | cały majątek wspólny wchodzi | wierzytelność małżonka z tytułu udziału |
| Wyłączna własność małżonka | zasadniczo nie | źródło nabycia i skuteczność rozdzielności |
| Zwykły udział w nieruchomości | udział wchodzi | możliwość i sposób sprzedaży udziału |
| Nieruchomość odziedziczona po ogłoszeniu | co do zasady wchodzi | brak skutecznego odrzucenia przez upadłego |
| Lokal używany w działalności | zależy od prawa własności | brak automatycznego podziału na część chronioną |
| Nieruchomość za granicą | może wejść | prawo miejsca położenia i lokalne obciążenia |
Najczęściej zadawane pytania
Czy jedyne mieszkanie dłużnika jest chronione?
Nie istnieje automatyczne wyłączenie jedynego mieszkania. Jeżeli należy ono do upadłego, co do zasady wchodzi do masy.
Czy syndyk może sprzedać mieszkanie o powierzchni 35 m²?
Tak. Prawo nie wprowadza minimalnego metrażu chronionego przed sprzedażą.
Czy dzieci chronią mieszkanie przed sprzedażą?
Sama obecność dzieci nie wyłącza lokalu z masy. Ich potrzeby mają jednak znaczenie przy ustalaniu kwoty na najem i przy decyzjach dotyczących potrzeb mieszkaniowych.
Ile pieniędzy dostanę po sprzedaży mieszkania?
Możesz wnioskować o kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za 12–24 miesiące. Jej wysokość ustala sędzia-komisarz indywidualnie, po opinii syndyka.
Czy otrzymam pieniądze na zakup mniejszego mieszkania?
Nie ma takiej zasady. Ustawa przewiduje kwotę na czasowy najem, a nie równowartość mniejszego lokalu.
Czy mieszkanie bez hipoteki jest bezpieczniejsze?
Nie. Brak hipoteki może oznaczać, że większa część ceny trafi do ogółu wierzycieli, co wzmacnia sens sprzedaży.
Czy bank zabiera mieszkanie z hipoteką?
Po ogłoszeniu upadłości sprzedaż prowadzi syndyk. Bank jako wierzyciel hipoteczny jest zaspokajany z ceny według ustawowego pierwszeństwa.
Czy mieszkanie zostanie sprzedane, jeśli kredyt jest większy niż jego wartość?
Może zostać sprzedane. Brak dodatniej wartości netto nie wyłącza go automatycznie z masy.
Czy hipoteka pozostanie na mieszkaniu po sprzedaży?
Sprzedaż upadłościowa co do zasady prowadzi do wygaśnięcia hipoteki, a wierzyciel jest zaspokajany z ceny.
Czy mieszkanie współmałżonka jest bezpieczne?
Jeżeli rzeczywiście stanowi jego majątek osobisty, może pozostawać poza masą. Jeżeli należy do majątku wspólnego, cały ten majątek wchodzi do masy.
Czy intercyza chroni mieszkanie?
Nie zawsze. Umowna rozdzielność jest zasadniczo skuteczna wobec masy, gdy zawarto ją co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku.
Czy mogę przepisać mieszkanie na rodzinę przed upadłością?
Taka czynność może zostać uznana za bezskuteczną wobec masy, zwłaszcza gdy jest nieodpłatna, rażąco nieekwiwalentna albo dokonana z osobą bliską.
Czy po ogłoszeniu upadłości mogę odrzucić odziedziczone mieszkanie?
Odrzucenie spadku przez upadłego po ogłoszeniu jest bezskuteczne wobec masy. Spadek zasadniczo wchodzi do masy i uznaje się go za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
Czy sprawa frankowa może uchronić mieszkanie?
Nie można tego zagwarantować. Proces frankowy, hipotekę, roszczenia wobec banku i upadłość trzeba przeanalizować wspólnie przed złożeniem wniosku.
Czy syndyk przejmuje proces frankowy?
Postępowania dotyczące masy po ogłoszeniu upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.
Czy ustawa frankowa z 2026 roku działa w upadłości?
Nie. Jej szczególne przepisy nie mają zastosowania do roszczeń dochodzonych w postępowaniu upadłościowym. Ustawa wchodzi w życie 7 sierpnia 2026 roku.
Czy można zawrzeć układ i zachować mieszkanie?
Można próbować, jeżeli dłużnik realnie wykona propozycje, a wierzyciele je zaakceptują. Sędzia-komisarz może wtedy czasowo wstrzymać likwidację lokalu.
Od czego zacząć własną analizę
W upadłości konsumenckiej nie działa zasada, że skromne albo jedyne mieszkanie zostaje przy dłużniku. Jeżeli lokal, dom lub zbywalne prawo należy do upadłego, co do zasady staje się składnikiem masy — niezależnie od metrażu, wartości i liczby mieszkających osób.
Hipoteka też nie chroni nieruchomości przed sprzedażą. Zmienia kolejność podziału ceny, bo bank jest zaspokajany z obciążonego składnika według pierwszeństwa. Przy lokalu bez hipoteki większa część uzyskanej kwoty może natomiast trafić do ogółu wierzycieli.
Potrzeby mieszkaniowe prawo zabezpiecza inaczej: po sprzedaży domu albo mieszkania można wnioskować o kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za 12–24 miesiące. To nie fundusz na zakup nowego lokalu, a jej wysokość zależy od sytuacji rodziny, dochodów i wyniku sprzedaży.
Największe różnice pojawiają się przy majątku wspólnym, własności małżonka, zwykłej współwłasności, prawach spółdzielczych, spadku i kredycie frankowym. Rubryka „właściciel” i saldo kredytu nie wystarczą — trzeba przeanalizować podstawę nabycia, ustrój małżeński, księgę wieczystą, procesy sądowe i czynności dokonane przed wnioskiem.
Zachowanie mieszkania bywa przedmiotem układu z wierzycielami, ale wymaga odpowiednich dochodów, propozycji korzystnej dla wierzycieli i ich zgody. Nie jest strategią przepisywanie majątku na rodzinę, intercyza tuż przed wnioskiem ani liczenie na to, że syndyk odpuści sprzedaż małego lokalu. Uczciwa analiza zaczyna się od pytania: jakie dokładnie prawo do mieszkania mam i do którego majątku ono należy.